De tandhals of glazuurcementgrens is het gedeelte van tanden en kiezen waar het glazuur van de kroon overgaat in de wortel. De oorzaak van de gevoelige tandhals is een stukje blootliggend tandbeen. U kunt hierdoor pijn hebben bij het drinken van warme of koude dranken.

Wat is een gevoelige tandhals?

De tandhals of glazuurcementgrens is het gedeelte van tanden en kiezen waar het glazuur van de kroon overgaat in de wortel. De wortel is bedekt met een laagje cement, ook wel wortelcement genoemd. In een normale situatie bevindt de glazuurcementgrens zich ter hoogte van de tandvleesrand en loopt het glazuur hier netjes over in de cementlaag. Soms komt het voor dat het glazuur het wortelcement zelfs nog een eindje bedekt. Dit is geen probleem. Het is ook mogelijk dat het glazuur eindigt nog voordat het wortelcement begint. Er ligt dan een stuk tandbeen bloot. Dit blootliggend stuk tandbeen is nu de oorzaak van de gevoelige tandhals.

Het tandbeen is poreus en bevat allemaal zenuwuitlopertjes die sterk reageren op warmte, koude en druk. Als dit stuk tand door tandvlees is bedekt, zult u er over het algemeen weinig last van hebben. Ligt het halsje bloot, dan zult u bij warme of koude dranken pijn voelen. In ernstiger gevallen doet het aanraken zelfs pijn. Hoe verder het tandvlees van deze hals terugtrekt, des te gevoeliger zal dit worden.

Het tandvlees kan terugtrekken door een verkeerde poetsmethode, ontstoken tandvlees (parodontitis) of door de behandeling ervan. Ook is het zo dat hoe harder u poetst en hoe meer beschermend glazuur en wortelcement u wegpoetst, des te gevoeliger de tandhals zal worden.

Verkeerde poetsmethode

Als u een te harde borstel gebruikt of met de tandenborstel te hard over de tand of kies schrobt, dan kan het tandvlees als het ware weg slijten. In feite wordt het tandvlees ter plaatse van de tandhals weggepoetst, evenals het glazuur en het wortelcement.

Ook kunnen gevoelige halzen ontstaan doordat sommige tandpasta’s te veel schuurmiddel bevatten. Vooral de sterk schurende tandpasta’s voor het verkrijgen van wittere tanden zijn in dit verband berucht. Het is heel belangrijk dat dit op tijd wordt gesignaleerd, omdat eenmaal weggepoetst tandvlees niet meer terug te winnen valt! Dit geldt ook voor glazuur en wortelcement. Het is dus zaak om op de juiste manier uw tanden te poetsen. Het gebit moet grondig worden schoongemaakt, maar dit mag niet ten koste gaan van het tandvlees en de tanden.

Wanneer u vlak na het nuttigen van voedsel uw tanden poetst, heeft dit ook een verhoogd slijtende werking op de tanden, vooral na het eten of drinken van zuren (bijv. yoghurt, fruit, jus d’orange). De zuren uit het voedsel worden dan ingewreven in het glazuur of wortelcement. Wacht na het nuttigen van voedsel (bijv. ontbijt) minstens een uur met poetsen om dit te voorkomen of poetst van te voren.

Parodontitis en tandvleesbehandeling

Een tweede oorzaak van een gevoelige tandhals zijn ontstoken tandvlees en de behandeling ervan. Zo’n tandvleesbehandeling is nodig als het tandvlees ontstoken is. Door een tandvleesontsteking gaat de aanhechting van het tandvlees deels verloren en ook het onderliggende kaakbot kan aangetast worden en oplossen. Ontstoken tandvlees is gezwollen en bedekt daardoor de tandhals nog geheel of gedeeltelijk. Bij een tandvleesbehandeling maakt de tandarts/mondhygiënist het tandvlees ontstekingsvrij.

Door de tanden en kiezen fors schoon te krabben, wordt al het aanwezige tandsteen onder en boven het tandvlees verwijderd. Wanneer de ontsteking minder wordt en het tandvlees gaat slinken, komt het worteloppervlak bloot te liggen. Wanneer de tandvleesontsteking zich in een gevorderd stadium bevindt, kan een deel van het tandvlees chirurgisch worden verwijderd. Hierdoor komt een nog groter deel van het worteloppervlak bloot te liggen en bij het schoonkrabben wordt zelfs nog een laagje wortelcement verwijderd. De tandhalsgevoeligheid kan nu hevige vormen aannemen.

Voorkomen

Een goede poetsmethode is een eerste vereiste om beschadiging en terugtrekking van het tandvlees te voorkomen.

  • Kies voor een medium of zachte tandenborstel en gebruik op de gevoelige plaatsen niet te veel tandpasta;
  • Vermijd sterk schurende tandpasta’s;
  • Wacht tenminste een uur met tandenpoetsen na het nuttigen van voedsel.

Niet alle tandhalzen zijn helemaal bedekt door glazuur. Door te hard poetsen of een te harde tandenborstel treedt er gemakkelijk slijtage op van het blootliggende tandbeen. Dit kan leiden tot uitgesleten groeven ter plaatse van de hals. Het is overigens heel belangrijk dat deze poetsdefecten zeer grondig worden schoongehouden. Ten eerste omdat door het ontbreken van glazuur tandbederf in dit gedeelte van de tand of kies sneller toeslaat. Ten tweede omdat de halsgevoeligheid toeneemt naarmate het tandbeen hier verder uitslijt. Vaak zal de tandarts in storende gevallen ertoe over gaan deze groeven met een vulling te herstellen.

Wat kan u er tegen doen?

Poetsen met een speciale tandpasta kan de halsgevoeligheid doen afnemen. Deze tandpasta’s bevatten bepaalde stoffen die neerslaan “tegen” het tandbeen en die een beschermend hard laagje vormen. Voorbeelden van zulke tandpasta’s zijn: Sensodyne, Emoform en Darosens. Ook door de overige producenten van tandpasta’s wordt het probleem van de gevoelige tandhals erkend. Zij komen nu ook met speciale tandpasta’s op de markt. Voorbeelden hiervan zijn: Zendium-dentine en Elmex-sensitive. Belangrijk is dat als u deze tandpasta’s gebruikt, hen niet samen met andere gewone tandpasta’s gebruikt. Zijn de klachten over, dan kunt u weer over gaan op uw oude gewone tandpasta. Komen de klachten toch weer terug, gebruik dan weer de speciale tandpasta.

Als na enige maanden poetsen met speciale tandpasta’s de halsgevoeligheid niet is afgenomen dan kan de tandarts u een lokale Fluoride-applicatie geven. Vaak vult de tandarts dit aan met een recept voor een Fluoride-spoelmiddel. Afhankelijk van de klacht zal de tandarts u eens in de twee of drie dagen één keer per dag laten spoelen.
Over het algemeen zal door deze systematische aanpak het probleem van de gevoelige tandhals voldoende worden verholpen.

Slechts in bijzondere gevallen waar alle overige reeds genoemde behandelmethodes niet effectief zijn gebleken, kan de tandarts de gevoelige hals afdekken met een speciaal vulmateriaal. Hij kan ook een vulling maken.

In de meest hardnekkige gevallen kan hij een wortelkanaalbehandeling overwegen. Uiteraard moet voor een dergelijke behandeling de klacht heel extreem zijn. Het verwijderen van een levende zenuw is onomkeerbaar en betekent helaas een verslechtering van de kwaliteit van uw tand of kies.